Arama

Erken Ev Eğitiminde Sağ Beyin Esaslı Çalışmalar

0-5 yaş dönemi çocukları ağırlıklı sağ beyin aktivitesi yüksek görsel temelli küçük bireylerdir. Aslına bakacak olursak 10 yaşına kadar sağ beyin aktifliği sol beyin aktifliğinin üzerinde seyreder ve 10 yaş sonrasında sağ beyinin aktifliği artık büyük ölçüde azalır.  Uzmanlar insan beyninin 10 yaşına kadar gerçekten bir sünger kıvamında olduğunu ve temel yetenek ve becerilerde her şeyi emebildiklerini söylemekteler.

İlk 5 yıllık yaşam dönemi bebekler için beynin alt yapısının yani nasıl çalışacağının duygu dışa vurumlarının vs. büyük bir bölümünün tamamlandığı yıllardır. Bebek beyni bu dönemde açılmayı bekleyen bir dizi pencere gibi içindeki potansiyeli açığa çıkarma ve yükseltme alanlarında çok hızlı bir gelişim gösterebilir, yeterki dışarıdan gerekli kalitede ve çeşitlilikte deneyimlerle karşılaşabilsin.

Açıkçası eğitimci Yard. Doç. Dr. Oktay Aydın’ın da vurguladığı gibi çocuğun beynini bir santral olarak düşündüğünüzde bu santrali 50 hatla kullanmak yerine 1000 hatlık bir merkeze dönüştürebilmeniz mümkün.

Ancak bunu yaparken beynin nasıl çalıştığını bilmeniz gerekmekte. Okul öncesi 0-5 yaş sürecinde çocuklar akıllarına gelen her şeyi yapmaya çalışırlar; sonrasında ilköğretim aşamasına gelindiğinde daha mantıklı ve otokontrollü davranışlar gelişir. Bu değişimi yalnızca büyümekle açıklamak mümkün değildir. Bu değişimin ardında sağ ve sol beynin verdiği tepkiler yatmaktadır.

“Ebeveynlerin bu gerçeği bilmesi çocuğun davranışlarını doğru yorumlamaları açısından birçok hatayı önleyebilir” diyor Doç. Dr. Oktay Aydın.

Örneğin, çocuğun birçok davranışı hakkında “saygısız saldırgan tembel” vb. nitelemeler yapılabilir. Oysa bu tepkiler çocuğa özgü olmayıp içinde yaşadığı yaş döneminde beynin çalışma yapısının getirdiği gerçeklerdir.

Peki, 0-5 yaş döneminde çocuğa etkin bir sağ beyin odaklı erken ev eğitimi verebilmek için neler yapılabilir?

Okul öncesinden başlayıp ilkokulu bitirene kadar dikkat ve hafıza geliştirici oyunlara ağırlık verilmelidir. Dikkat ve bellek çalışmaları sanılanın aksine sadece bu alanlarda sorun yaşayan çocuklarla değil, tüm çocuklarla yapılmasında ileriye yönelik büyük faydalar sağlanmaktadır.

Ardışık kelime ve sayı gruplarını söyleyerek tekrar ettirmekÖrneğin, 2-5-6 veya kap kacak, terlik çorap, araba kamyon motosiklet gibi. İki resim arasındaki farkları buldurmak gibi egzersizler yanı sıra, anlamsız cümleler kurdurmak bu dönem ilginç bir sağ beyin oyunu olabilir. Örneğin “Elinin üstünde çiçek yetiştiren ufak kız sonrasında kesiyle konuşmaya başladı” gibi… Yetişkinlerin sol beyin analitik düşünce ile anlamsız bulduğu her cümle bu dönem çocukları için hayal dünyasına koyacağı renkli bir görsel anlamına gelir.

Akıldan hesaplamaları beyinde ufak bir abaküs yaratılmasını destekleyen çalışmalar son derece yararlı olmaktadır. Bu konuda Duke Üniversitesi, ABD de yapılan bir araştırma bebeklerin içsel bir sayı algısıyla doğduklarını ve rakamları bilmeseler de miktarlar arası farklılığı algılayabildiklerini göstermiştir. Örneğin, 6-7 aylık bir bebek dahi 5 adet elmanın 6 adet elmadan farklı olduğunu algılayabilmektedir.

Bebeğinize kendi ses ve görüntüsünü izletmenizde büyük yarar var.Çocuğun günlük faaliyetlerini oyununu hareketlerini görüntülü olarak kaydedip daha sonra izlettiriniz. Bu çocuğun kendini dışarıdan görmesini ve izlemesini sağlar. İzleme sürecinde, olumsuz herhangi bir yorumun yapılmaması son derece önemlidir. Sadece, çocuğa kendisiyle ilgili söylediği şeyler olursa dinleyin ve söylediklerinin özünü ona tekrar edin.

Anlattıklarının resmini çizdirmek görsel çalışan beyin için keyifli bir egzersiz olacaktır. Beyin girdi işlem gördü çıktı esasıyla çalışıyor. Dışarıdan gelen bilgilerle bir dizi işlem yapan beyin onları konuşma, yazma, okuma, hareket etme benzeri çıktılara dönüştürüyor. Baktığı resmi anlatma, anlatılan öykünün resmini yapma, (örneğin Sevgili Bebek masal ses dosyalarını dinledikten sonra bunların resimlerini yapmaya çalışmak güzel bir egzersiz olacaktır.) resimde gördüklerini canlandırma, dinlediği şarkının resmini yapma gibi pratikler beynin kapasitesini arttırmaktadır.

Kokulardan destek almak Görsel işitsel bazda Zeka Kartlarıyla çalışırken odanın havasını belli bir koku ile değiştirmeniz de beynin çok duyulu çalışmasını ateşleyecek bir yöntemdir. Koku beynin limbik sistemini doğrudan etkilediği için kendi başına olumlu veya olumsuz bir duyguyu harekete geçirebilmekte ve buna bağlı tepkilerimizi etkileyebilir. Güzel ve hoş kokular olumlu duyguları, rahatsız edici kokularsa olumsuz duyguları tetikler. Bebeğinizin veya çocuğunuzun kokulara karşı belli bir alerjisi veya hassasiyeti yoksa hoşa gidecek çiçek, çimen kokusu gibi kokular olumlu duyguları harekete geçirebilir.

Baktığı resmi canlandırsın Beynimize gelen uyarıcılardan büyük çoğunluğu görsel alana (occipital lob) ulaştığı için öğrenmede görsel unsurlar son derece önemlidir. Bu nedenle biz Sevgili Bebek olarak Zeka Kartlarıyla görsel bazlı bir erken ev eğitimini savunmaktayız. Etkili öğrenme için görsel canlandırmalar yapılması da son derece faydalıdır. Çocuğunuza gözlerini kapatmasını söyleyin .Gözleri kapalıyken bir kısa öykü dinletin veya anlatın .Bu anlatım süresince gözlerini açmamasını isteyin. Anlatım bittiğinde öykü ile ilgili kısa sorular sorun. Gözlerini açmadan bunlara yanıt vermesini isteyin. Örneğin, Zeka Kartlarından belli bir görsele belli bir süre (2-3 dakika ) bakmasını isteyin. Baktığı resmin zihinsel olarak fotoğrafını çekmesini isteyin. Daha sonra gözlerini kapatmasını söyleyin ve çektiği kafasına nakşettiği resmi kafasında hayalinde canlandırmasını isteyin. 36 aydan itibaren yapılabilecek bu gibi zihinsel egzersizlerin hayal gücünü geliştirmede ve beynin zeka gelişinde büyük katkıları olmaktadır.

Yorum Yaz

Yorumunuz (*)

Resimdeki kodu giriniz

IP Adresiniz: 54.166.31.252

Yorum Yok

Bu yazıya ilk yorumu siz yazın.

Yeni Doğan Hakkında Diğer Faydalı Bilgiler